IDEA-project geeft nieuwe dimensie aan meten van omgevingsgeluid en luchtverontreiniging

Gepubliceerd op 23/11/2012

Meer en meer laten verontruste burgers hun stem horen wanneer de kwaliteit van hun leefomgeving op het spel staat. Maar hoe nauwkeurig weten we eigenlijk hoe de lokale leefomgeving er aan toe is? De voorbije vier jaar hebben wetenschappers binnen het IDEA-project (Intelligent Distributed Environmental Assessment) nieuwe meetmethodieken ontwikkeld en de bruikbaarheid ervan uitgebreid gedemonstreerd. Ze stellen de resultaten voor op het IDEA-slotevent op 26 november in Gent. 

Goedkoper en slimmer meten

De algemene luchtkwaliteit wordt in Vlaanderen continu in de gaten gehouden. Vlaanderen heeft hiervoor een uitgebreid netwerk van meetstations opgebouwd om naleving van de Europese normen te evalueren. Er zijn echter heel wat aanwijzingen dat deze metingen niet altijd representatief zijn voor wat we effectief inademen wanneer we ons op straat begeven.

Het geluidsklimaat verschilt zo sterk van plaats tot plaats dat je wel lokaal moet meten. Daarom vinden we klassiek enkel meetnetwerken rond belangrijke bronnen van geluidsoverlast zoals luchthavens. De geluidskaarten die als alternatief gebruikt worden, geven een jaargemiddeld niveau, maar laten niet toe het geluidsklimaat in detail te besturen. Het zijn echter net deze details die de meeste mensen storen (luide vrachtwagens, moto’s, ...) of net aangenaam verrassen (vogelgezang in een park, het ruisen van de wind in het riet, ...).

IDEA geeft een nieuwe dimensie aan meten door veel meer meetplaatsen te voorzien, die in groter detail de lokale situatie in kaart brengen. Dit realiseert IDEA door mobiel te meten, door veel goedkopere meetinstrumenten te assembleren en in te zetten, en door de meettoestellen slimmer te maken.

De resultaten zijn alvast veelbelovend. Slimme, goedkope geluidsmeters bepalen niet enkel het niveau, maar vertellen ook welke geluiden dominant zijn. Hun nut werd gedemonstreerd in Gent, Antwerpen, Breda en Brussel bij het analyseren van het geluid van snelwegen, spoorwegen, werven, leveringen, windturbines, enz. Experimenten in Antwerpen en Gent toonden aan dat mobiele metingen kunnen ingezet worden voor representatieve luchtkwaliteitsmetingen. Cruciaal daarbij zijn de tijdstippen waarop de metingen worden uitgevoerd en het aantal herhalingen. In de toekomst zullen ook goedkope luchtkwaliteitsensoren meer en meer kunnen worden ingezet mits toevoeging van de nodige intelligentie.

Om de vele metingen uit te voeren deed IDEA o.a. een beroep op vrijwilligers. Tientallen geïnteresseerde burgers plaatsten geluidsmeetnodes aan de gevel van hun woning. Voor mobiele metingen werd gezocht naar mensen die om beroepsredenen vaak op straat zijn, zoals buurtoezichters, postbodes en straatvegers. Zij gingen op stap met de eenvoudig te bedienen toestellen en software die IDEA speciaal daarvoor ontwikkelde.

Op zoek naar stilste en gezondste routes

In IDEA worden ultrafijn stof en geluid samen behandeld. We stelden vast dat in een bepaalde context  de verkeersgerelateerde luchtkwaliteit ruwweg kan geschat worden uit een nauwkeurige analyse van de geluidsmeting. De resultaten van IDEA tonen aan dat de emissies van verkeer op snelwegen en ringwegen nauwkeurig kunnen berekend worden uit de verkeersgegevens die worden afgeleid uit een geluidsmeting op de rand van die weg. Belangrijker nog, voor een fietser of voetganger die een goedkope geluidsmeter met zich meedraagt kunnen we in de nabije toekomst vrij goed inschatten aan welke lokale luchtverontreiniging hij of zij werd blootgesteld.  Op zoek naar de gezondste en stilste routes dus.


Over IDEA

Er is een groeiende bezorgdheid omtrent de sterke impact van bepaalde milieustressoren op de levens­kwaliteit en gezondheid in Vlaanderen. Het IDEA-project focust in hoofdzaak op de stressoren met een sterk lokaal karakter zoals (ultra)fijn stof en omgevingslawaai. De ruimtelijke- en tijdsresolutie van de meet­netwerken die momenteel in Vlaanderen aanwezig zijn is ontoereikend, en de kostprijs voor verdere uitbouw hoog.

Een belangrijke doelstelling van IDEA was een meetnetwerk te ontwikkelen, waarbij minder performante en dus veel goedkopere sensoren kunnen gebruikt worden met beperkt verlies van datakwaliteit. De stijgende bandbreedte en de bedekkingsgraad van computernetwerken, en de ontwikkelingen in distributed computing, laten toe om met behulp van dergelijke meetnetwerken uitgebreide analyses uit te voeren zoals bv. bronherkenning, het creëren van betrouwbare alarmen of het aansturen van modellen voor kortetermijnvoorspellingen.

IDEA is een 4-jaar durend SBO-project (Strategisch Basis Onderzoek), gefinancierd door het IWT Vlaanderen. IDEA ging officieel van start op 1 december 2008.

Programma

Het volledige programma van de studiedag vindt u op http://idea.intec.ugent.be/nl/news/?show=19

Bron : UGent