De Teut en Ten Haagdoornheide: grootste heidegebied van Midden-Limburg in ontwikkeling

Gepubliceerd op 01/02/2006

De Teut te Zonhoven en Ten Haagdoornheide te Houthalen- Helchteren vormen samen het grootste heidegebied van Midden-Limburg; goed voor meer dan 2000 hectare heide met beekdalen, duinen en bossen.

De heidegebieden zijn een historisch restant van de vele tienduizenden hectaren heide die zich tot enkele decennia geleden uitstrekten zover het oog reikte. In het verleden maakten deze gronden deel uit van een landbouwsysteem dat gebaseerd was op de verrijking van de akkers via de potstal. De schapen graasden overdag op de heide. 's Avonds, in de potstal, lieten ze hun mest achter en die werd gebruikt voor de kleine akkers op de arme gronden. Dit agrarisch systeem was terug te vinden van het hoge noorden tot in Portugal.

Heidesystemen komen alleen voor in een smalle band langs de Atlantische kusten van Europa en zijn uniek in de wereld. Door de hoge mate van kleinschalige verstoring van bodem en vegetatie zorgde het oude landbouwgebruik voor een hoge biodiversiteit. Zo leefden tot voor enkel decennia nog korhoenders op onze heiden, de gladde slang vond een leefplaats op zandige duinpaadjes, allerlei loopkevers en spinnen kwamen hier zonnen.

Medio 20ste eeuw viel het oude landbouwgebruik stil en groeide de heide langzaam dicht, waardoor de typische soorten lokaal uitstierven. Ongeveer dertig jaar geleden werden de belangrijkste delen van die heiden in beheer genomen door de overheid. Ze worden nu beheerd als Vlaams natuurreservaat door het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap.

De belangrijkste doelstellingen voor die heidegebieden zijn op dit moment natuurbescherming en zachte recreatie.
In de voorbije jaren werd het beheer gentensiveerd. Zo werden er tientallen hectaren geplagd en gemaaid. Deze technieken zijn eigenlijk kopien van de vroegere landbouwtechnieken van de Kempische heideboeren. Nu worden er begrazingsrasters geplaatst en ingestorte weekendverblijven worden opgeruimd in de Laambeekvallei. De dennenbossen worden gedund en de Amerikaanse vogelkers bestreden om op termijn te komen tot mooie, natuurlijke bossystemen.

Gelijktijdig met die werken is overleg gevoerd met gemeenten en belangengroepen en is navraag gedaan bij bezoekers om te komen tot een gedragen openstelling voor het totale gebied. Enkele belangrijke doelstellingen zijn:

  • De natuur dient maximaal aan haar trekken te komen, zonder dat de bezoeker daarvoor mooie uitzichten en rustige paadjes moet opgeven. Enkele paden worden hiertoe goed bewegwijzerd en onderhouden, de andere paden blijven toegankelijk voor mensen die de streek kennen. Tevens worden de grote parkings onderhouden voor de mensen die van heinde en verre het gebied bezoeken. Deze worden aangegeven op folders en websites. Voor omwonenden worden kleinere parkings aangelegd, vanwaar zij hun dagelijkse wandeling kunnen starten.

  • De verschillende recreatievormen moeten zo min mogelijk last hebben van elkaar. Scheiden waar mogelijk, samenvoegen waar noodzakelijk. De centrale zone van De Teut wordt enkel toegankelijk voor wandelaars. De andere recreanten worden aantrekkelijke alternatieven geboden.

  • Door goede afspraken te maken voor het hele gebied, deze te vermelden op infoborden en in folders, weet iedereen wat kan en niet kan in het gebied. Momenteel zijn veel mensen niet op de hoogte van deze regels omdat ze niet voldoende werden gecommuniceerd.

In het komende jaar zullen deze plannen zich verder vertalen op het terrein: er zullen nieuwe infoborden geplaatst worden, de parkings zullen opnieuw ingericht worden, de wandelpaden worden opnieuw en duidelijk bewegwijzerd. Ondertussen worden natuurbeheersmaatregelen verder uitgewerkt. Om al die veranderingen eens te bekijken, lijkt het ons interessant samen met omwonenden en genteresseerden op stap te gaan in het gebied. Iedereen wordt hiervoor van harte uitgenodigd.

Er worden twee wandelingen gepland:

  • Ten Haagdoornheide, vertrek parking ECHO langs de Donderslagweg te Houthalen-Helchteren, zondag 5 februari 2006, 10h00;
  • De Teut, vertrek parking 1 op het einde van de Donderslagse weg te Zonhoven, zondag 19 februari 2006, 10h00.

Deze wandelingen duren ongeveer twee uur en er is uitgebreid gelegenheid voor het stellen van vragen.

Voor meer informatie:
Aangaande natuurbeheer en inrichtingsplannen
Bert Vanholen
tel. 0479-79 93 80
e-mail: bert.vanholen@lin.vlaanderen.be

Aangaande De Teut (Zonhoven)
Jan Wellekens - natuurwachter
tel. 0479/79 93 67
e-mail: jan.wellekens@lin.vlaanderen.be

Aangaande Ten Haagdoornheide (Houthalen-Helchteren)
Koen Schreurs - natuurwachter
tel. 0479/79 93 81
e-mail: koen.schreurs@lin.vlaanderen.be

Bron: persdienst Vlaamse regering