Commissie presenteert allereerste EU-strategieën voor eilanden en kustgemeenschappen
Deze pagina is vertaald via machinevertaling. Terug naar de oorspronkelijke taal. De Europese Commissie kan de juistheid van deze vertalingen niet garanderen en kan niet aansprakelijk worden gesteld in geval van fouten.
Meer informatie over machinevertaling
Op 10 juni 2026 heeft de Europese Commissie twee specifieke strategieën goedgekeurd, één voor EU-eilanden en één voor EU-kustgemeenschappen, waarin voor het eerst een gecoördineerde Europese aanpak wordt uiteengezet om beide soorten gebieden te ondersteunen en hun potentieel op lange termijn te ontsluiten.
De twee initiatieven voeren een gerichte aanpak in, gericht op de specifieke behoeften en unieke uitdagingen van:
- 17 miljoen mensen wonen op meer dan 4 000 eilanden in 16 EU-lidstaten;
- 95 miljoen mensen wonen langs de 70.000 km lange kustlijn van de EU en in kustgebieden in 22 EU-lidstaten.
Daartoe stelt de Commissie een coherente, holistische aanpak voor waarbij economie, connectiviteit, energie, milieu, demografie en veiligheid op geïntegreerde wijze worden aangepakt, met als doel de uitdagingen waarmee deze gebieden worden geconfronteerd om te zetten in kansen en blijvende sterke punten. Dit houdt onder meer in dat ervoor moet worden gezorgd dat hun specifieke behoeften volledig tot uiting komen in toekomstige voorstellen en worden afgestemd op bredere EU-prioriteiten.
De meeste eilanden in de EU hebben gemeenschappelijke uitdagingen die van invloed zijn op hun economische duurzaamheid en levenskwaliteit, zoals geografisch isolement, beperkte connectiviteit, hoge vervoerskosten en reistijden, kleine en gefragmenteerde markten, overmatige afhankelijkheid van toerisme, buitensporige afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, klimaatkwetsbaarheid, demografische achteruitgang, waterschaarste, verminderde toegang tot essentiële diensten en andere extra kosten van het insulaire karakter.
Op het kruispunt van land en zee zijn de Europese kustgemeenschappen een essentiële troef. Zij combineren een rijk milieu-, cultureel en maritiem erfgoed met een groot potentieel om een duurzame blauwe economie tot stand te brengen. Tegelijkertijd bevinden de Europese kustgemeenschappen zich in de frontlinie van de klimaatverandering, het verlies aan mariene en kustbiodiversiteit en mariene verontreiniging, die van invloed zijn op hun veerkracht en economische groei op lange termijn. Sommige hebben ook te maken met extra druk, waaronder onevenwichtig toerisme, een tekort aan betaalbare huisvesting, seizoensgebondenheid van de economische activiteit en beperkte kansen op werk, wat leidt tot uitmigratie van jongeren en economische instabiliteit.
Daarom is een aanpak op maat essentieel. De twee strategieën werken samen en versterken elkaar om gedeelde druk aan te pakken en tegelijkertijd te reageren op de unieke realiteit van zowel eilanden als kustgemeenschappen.
De EU erkent deze onderling verbonden druk en heeft de twee complementaire strategieën ontwikkeld om binnen het bestaande beleid en de bestaande financiering een samenhangend kader tot stand te brengen teneinde de economische kansen, de levenskwaliteit en de veerkracht te versterken.
Een toekomstbestendige strategie voor de Europese eilanden
De strategie is erop gericht de behoeften van eilanden te integreren en rekening te houden met de uitdagingen waarmee zij worden geconfronteerd in breder EU-beleid dat is aangepast aan hun specifieke behoeften. Het is opgebouwd rond vier belangrijke pijlers:
- Economische ontwikkeling, connectiviteit, concurrentievermogen en innovatie: ondernemerschap, gediversifieerde lokale economieën, duurzaam toerisme en digitalisering stimuleren en tegelijkertijd de connectiviteitslacunes aanpakken die de economische activiteit en het leven van eilanden beperken.
- Energiezekerheid, milieubescherming en klimaatbestendigheid: versnelde decarbonisatie, hernieuwbare energie, aanpassing aan de klimaatverandering en bescherming van de biodiversiteit.
- Gemeenschappen en demografie: versterking van overheidsdiensten, gezondheidszorg, huisvesting, onderwijs en sociale inclusie om ontvolking om te buigen en jongeren te behouden.
- Veiligheid en crisisparaatheid: versterking van de weerbaarheid tegen natuurrampen in verband met de klimaatcrisis, maritieme risico's en andere opkomende dreigingen.
De strategie bevordert de totstandbrenging van een regelmatige dialoog tussen de EU-instellingen en belanghebbenden die de belangen van eilanden behartigen, alsook verschillende technische ondersteuningsmaatregelen, waaronder capaciteitsopbouw en de uitwisseling van goede praktijken. De lidstaten wordt verzocht gerichte maatregelen voor de ontwikkeling van eilanden op te nemen in hun toekomstige nationale en regionale partnerschapsplannen, met inbegrip van maatregelen die verband houden met het insulaire karakter op gebieden als connectiviteit, diensten en infrastructuur. De lidstaten wordt ook verzocht territoriale investeringsinstrumenten te ontwikkelen om geïntegreerde strategieën voor eilanden te bevorderen en een betere samenwerking te vergemakkelijken.
Een strategie voor welvarende kustgemeenschappen
De strategie voor kustgemeenschappen is gericht op drie prioriteiten:
- Om de welvaart te stimuleren, bevordert het een dynamische, concurrerende en gediversifieerde blauwe economie, bevordert het innovatie, nieuwe bedrijfsmodellen — zoals pescatoerisme, de bio-economie en hernieuwbare offshore-energie — en creëert het hoogwaardige werkgelegenheid.
- Om de veerkracht te versterken, wordt het aanpassingsvermogen aan de klimaatverandering en bredere ecologische, economische, sociale en veiligheidsuitdagingen vergroot, met name door de uitvoering van het onlangs gepresenteerde OceanEye-initiatief.
- Om de leefbaarheid te verbeteren, bevordert het levendige, inclusieve en aantrekkelijke plaatsen waar mensen van alle leeftijden kunnen gedijen — werken, wonen en genieten van hun omgeving — terwijl de maritieme cultuur, het maritieme erfgoed en de lokale identiteit worden beschermd.
In de strategie wordt de nadruk gelegd op op maat gesneden, lokaal geleide oplossingen, waarbij rekening wordt gehouden met de uiteenlopende behoeften van kustgemeenschappen — van afgelegen vissersdorpen tot grote havensteden.
Belangrijke maatregelen zijn onder meer:
- Het versterken van kustgemeenschappen op het gebied van maritieme ruimtelijke ordening door middel van de komende oceaanwet, het bevorderen van het duurzame gebruik van het natuurlijke kapitaal van de oceaan, het bevorderen van aanpassing aan de klimaatverandering en het ontsluiten van kansen voor duurzame groei.
- Het ondersteunen van clusters en toeleveringsketens van de blauwe bio-economie in kustgebieden door middel van door de lokale gemeenschap geleide projecten, als onderdeel van het toekomstige innovatie-initiatief voor de blauwe bio-economie van de EU.
- Ontwikkeling van een certificeringssysteem voor blauwe koolstofkredieten om nieuwe kansen te creëren voor diensten en inkomsten van de blauwe economie voor kustgemeenschappen.
- Bevordering van de klimaatbestendigheid door middel van meer risicobeoordelingen, het in kaart brengen van investeringen en steun voor capaciteitsopbouw voor aanpassing aan de kust, waarbij de Europese Investeringsbank en de EU-missies voor aanpassing aan de klimaatverandering en het herstel van onze oceanen en wateren worden betrokken.
Achtergrond
De EU herbergt meer dan 4 000 bewoonde eilanden in 16 lidstaten, waaronder de drie eilandstaten Cyprus, Ierland en Malta, waar ongeveer 17 miljoen mensen wonen. Deze eilanden zijn een essentieel onderdeel van de identiteit, de economie, de geschiedenis en het cultureel erfgoed van de EU. De EU-eilandenstrategie bouwt voort op een uitgebreide openbare raadpleging, met bijdragen van belanghebbenden aan een verzoek om input, alsook op input van het Europees Parlement, het Comité van de Regio's, het Europees Economisch en Sociaal Comité en eilandgemeenschappen, die al lang pleitten voor een specifiek beleidskader.
Ondertussen wonen 95 miljoen mensen — 21 % van de bevolking van de EU — langs de 70.000 km lange kustlijn van de EU of in kustgebieden in 22 lidstaten. De EU-strategie voor kustgemeenschappen is op soortgelijke wijze gebaseerd op een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, die ervoor heeft gezorgd dat de lokale stemmen de ontwikkeling ervan hebben vormgegeven.
Beide strategieën sluiten aan bij het Europees oceaanpact (gelanceerd in 2025) en vormen een aanvulling op het bredere EU-beleid inzake klimaatactie, cohesie en duurzame ontwikkeling. Ultraperifere regio's van de EU vallen echter niet onder deze voorstellen, aangezien zij worden behandeld in het kader van een afzonderlijke specifieke strategie — waarbij hun unieke status uit hoofde van artikel 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt erkend. Deze strategie zal later dit jaar worden gepresenteerd.
Voor meer informatie
Communicatie EU-kustgemeenschappen
Factsheet over de EU-eilandenstrategie
Factsheet over de EU-strategie voor kustgemeenschappen
Citaat/Citaten
“Voor het eerst heeft de Europese Unie specifieke strategieën voor haar eilanden en kustgemeenschappen, waarbij zij hun unieke uitdagingen en grote potentieel erkent. Door het vervoer te verbeteren, groene energie te stimuleren, lokale economieën te versterken en demografische uitdagingen aan te pakken, zullen we belemmeringen omzetten in kansen, waardoor deze gebieden van cruciaal belang worden voor een duurzaam en concurrerend Europa.”
Raffaele Fitto, uitvoerend vicevoorzitter voor Cohesie en Hervormingen
“De Europese kusten, waar 95 miljoen mensen wonen, zijn de plaatsen waar onze economie en de oceaan elkaar ontmoeten. Maar klimaatverandering, van stijgende zeeën tot verlies aan biodiversiteit, brengt ze in gevaar. Onze kuststrategie verzekert hun toekomst: versterking van de blauwe economie, klimaatbestendige infrastructuur en bescherming van het erfgoed. Van Baltische windmolenparken tot Portugees pescatoerisme, we veranderen bedreigingen in kansen.”
Costas Kadis, commissaris voor Visserij en Oceanen
Bron: © Europese Unie, 1995-2026